Standardy opieki nad dziećmi do lat 3: Obszar pracy personelu

STANDARD 12 – Organizacja pracy personelu umożliwiająca podnoszenie kwalifikacji oparta na współpracy, obserwacji i refleksji nad codzienną praktyką.

Spisanie zasad organizacji pracy (Standard 12.1)

W instytucji opieki są spisane zasady organizacji pracy, umożliwiające personelowi poza bezpośrednią pracą z dziećmi wykonywanie w ramach czasu pracy takich czynności, jak:

• udział w wewnętrznych spotkaniach;
• udział w szkoleniach wewnętrznych lub zewnętrznych;
• przeprowadzanie samooceny swojej pracy;
• omawianie i planowanie pracy w ramach planu opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjnego;
• komunikowanie się z rodzicami;
• monitorowanie rozwoju dziecka zgodnie z ustalonym w instytucji opieki Systemem.

Organizacja pracy personelu poza opieką bezpośrednią – praktyczne wskazówki

Standardy opieki podkreślają, że czas pracy opiekuna to nie tylko godziny spędzone z dziećmi. W ramach etatu realizowane są również zadania dodatkowe, takie jak:

• spotkania zespołu,
• szkolenia,
• samoocena i ewaluacja,
• planowanie i omawianie Planu OWE,
• komunikacja z rodzicami,
• obserwacja i monitorowanie rozwoju dzieci.

Warto zaplanować miesięczny wymiar czasu na te aktywności i ująć je w grafiku. W wielu żłobkach część zadań można realizować w trakcie odpoczynku dzieci (ok. 1 godz. dziennie).

Zadania, których nie łączymy z opieką nad dziećmi:

• dłuższe rozmowy z rodzicami,
• szkolenia oraz doskonalenie zawodowe.

Nie powinny one odbywać się przy dzieciach – ze względu na ich komfort, prywatność i bezpieczeństwo. Dlatego warto ustalić stałe godziny dostępności oraz korzystać
z dodatkowych kanałów kontaktu.

Stały opiekun – dobra praktyka

Przypisanie rodzinie jednego opiekuna, który zna dziecko, gromadzi informacje i prowadzi komunikację, wzmacnia relacje i poczucie bezpieczeństwa.

Planowanie zadań w grafiku może wymagać:

• drobnych zmian organizacyjnych,
• ustalenia czasu na szkolenia,
• wcześniejszego informowania rodziców o modyfikacjach.

Przemyślana organizacja pracy i jasna komunikacja podnoszą jakość opieki, a czas przeznaczony na dokumentowanie i planowanie jest inwestycją w profesjonalizm całego zespołu.

Sprawdź również komplesowy poradnik standardy opieki nad dziećmi w wieku do lat 3

Wdrożenie nowego pracownika

(Standard 12.2 – W instytucji opieki jest spisana procedura wdrażania nowych pracowników)

Wdrożenie nowego pracownika – jak zorganizować efektywny proces adaptacji w instytucji opieki

Wprowadzenie nowego pracownika do żłobka lub klubu dziecięcego powinno być działaniem zaplanowanym i uporządkowanym. Dobrze przygotowany proces adaptacji nie tylko zwiększa komfort osoby rozpoczynającej pracę, lecz także wpływa na jakość opieki nad dziećmi oraz stabilność zespołu. Dlatego warto ująć go w formie spisanej procedury, np. w dokumencie „Zasady organizacji pracy personelu”, aby zapewnić jego powtarzalność i przejrzystość.

1. Mentor dla nowego pracownika

Doświadczony opiekun wspiera wdrażaną osobę, wyjaśnia zasady funkcjonowania placówki i monitoruje jej pierwsze kroki.

2. Stopniowe wprowadzanie w obowiązki

Adaptacja powinna przebiegać etapami:

• obserwacja – poznanie dnia i zasad pracy,
• asystowanie – wykonywanie części zadań pod okiem mentora,
• samodzielna praca – pełnienie obowiązków z możliwością konsultacji.

Taki model zmniejsza stres i zwiększa bezpieczeństwo dzieci.

3. Zapoznanie z dokumentacją i procedurami

Nowa osoba powinna poznać:

• obowiązujące dokumenty i regulacje,
• procedury higieniczne, organizacyjne i bezpieczeństwa,
• plan dnia i zasady komunikacji.

4. Weryfikacja postępów

Adaptację warto monitorować poprzez krótkie obserwacje, rozmowy podsumowujące i końcową ocenę gotowości do samodzielnej pracy.

5. Dokumentowanie procesu

Każdy etap wdrożenia powinien być potwierdzony w dokumentacji – np. w formie karty wdrożenia lub arkusza adaptacji pracownika. To nie tylko dobra praktyka, ale również istotny element standardów jakości i nadzoru.

‍

Nadzór realizacji Planu OWE

(Standard 12.3 – W instytucji opieki jest opisany sposób nadzoru realizacji planu opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjnego, uwzględniający: obserwacje zajęć z dziećmi; przekazywanie personelowi informacji zwrotnej na temat pracy z dziećmi; samoocenę pracy personelu z wykorzystaniem przygotowanych arkuszy lub kwestionariuszy)

‍

Nadzór realizacji Planu OWE – wspierająca i rozwojowa forma współpracy zespołu

Nadzór nad realizacją Planu Opiekuńczo-Wychowawczo-Edukacyjnego jest jednym z kluczowych elementów zapewnienia jakości pracy instytucji opieki. Odpowiada za niego osoba kierująca placówką lub wyznaczony przez nią pracownik.

Jego celem nie jest jednak kontrola w tradycyjnym rozumieniu, lecz wspólna refleksja nad praktyką, wzajemne uczenie się i stałe podnoszenie jakości opieki nad dziećmi.

Dobrze zorganizowany nadzór powinien być oparty na atmosferze zaufania, otwartości i partnerstwa – tylko wtedy staje się realnym narzędziem rozwoju, a nie formalnością.

Jak może wyglądać organizacja nadzoru w praktyce?

W placówkach działających zgodnie ze standardami jakości można zaplanować kilka wzajemnie uzupełniających się elementów:

1. Regularne spotkania zespołu

Cotygodniowe lub cykliczne spotkania pozwalają omówić realizację Planu OWE, podzielić się sukcesami, przedyskutować wyzwania i zaplanować ewentualne modyfikacje. To przestrzeń budowania wspólnej odpowiedzialności za proces opieki.

2. Obserwacje zajęć i codziennej praktyki

Prowadzone przez dyrektora lub doświadczonego opiekuna, stanowią źródło obiektywnych danych do refleksji. Połączone z omówieniem i informacją zwrotną stają się jednym z najskuteczniejszych narzędzi rozwoju zawodowego.

3. Dokumentacja realizacji planu

Ustalone w placówce dzienniki, karty obserwacji oraz zapisy codziennych działań stanowią materiał, z którego korzysta osoba prowadząca nadzór. Pozwalają monitorować ciągłość działań, tempo rozwoju dzieci i zgodność praktyki z Planem OWE.

4. Okresowe spotkania ewaluacyjne (samoocena)

Zwykle organizowane raz na kwartał, stanowią przestrzeń do podsumowania pracy, oceny stopnia realizacji celów oraz zaplanowania kierunków dalszego działania. W rozporządzeniu nazywane są samooceną, ale realizowane zespołowo wzmacniają poczucie współodpowiedzialności za jakość opieki.

5. Włączanie perspektywy rodziców

Zbieranie opinii poprzez ankiety, rozmowy lub zapraszanie rodziców do obserwacji wybranych aktywności może dostarczyć cennej wiedzy o potrzebach dzieci i oczekiwaniach rodzin.

System szkoleń i doskonalenia zawodowego personelu

(Standard 12.4 – W instytucji opieki jest opracowany system organizacji i realizacji szkoleń wewnętrznych lub zewnętrznych, realizowany w wymiarze minimum 10 godzin zegarowych rocznie, obejmujący: zasady doboru tematyki szkoleniowej oraz zasady uczestnictwa personelu w szkoleniach)

Zgodnie ze standardem, każda instytucja opieki nad dziećmi do lat 3 zobowiązana jest do opracowania systemu szkoleń wspierających rozwój zawodowy personelu. Regularne podnoszenie kwalifikacji opiekunów i pracowników obsługi jest kluczowym elementem zapewniania wysokiej jakości opieki oraz edukacji najmłodszych dzieci.

Szkolenia pełnią kilka ważnych funkcji:

• umożliwiają aktualizację wiedzy zgodnie z najnowszymi standardami i wynikami badań,
• rozwijają praktyczne umiejętności niezbędne w codziennej pracy z dziećmi,
• wzmacniają poczucie kompetencji oraz bezpieczeństwa zawodowego,
• wspierają budowanie spójnych praktyk w całym zespole.

Aby działania te były efektywne, warto opracować roczny plan doskonalenia zawodowego, który:

• uwzględniać indywidualne potrzeby oraz obszary rozwoju pracowników,
• opierać się na wnioskach z obserwacji pracy, rozmów rozwojowych i samooceny,
• odpowiadać na priorytety instytucji oraz aktualne potrzeby dzieci,
• obejmować szkolenia wewnętrzne i zewnętrzne,
• zapewniać ciągłość procesu uczenia się w zespole.

Taki plan nie tylko porządkuje działania szkoleniowe, lecz także wzmacnia profesjonalny charakter pracy personelu, budując w instytucji kulturę systematycznego rozwoju i refleksyjnej praktyki.

System komunikacji wewnętrznej

(Standard 12.5 – W instytucji opieki jest opracowany system wewnętrznej komunikacji zawierający: zasady etyczne w relacjach personel – personel; ustaloną drogę rozwiązywania konfliktów między personelem; sposoby wzajemnej wymiany informacji na temat pracy)

System komunikacji wewnętrznej w instytucji opieki – fundament jakości pracy zespołu

Sprawna i świadoma komunikacja w zespole opiekującym się małymi dziećmi jest jednym z kluczowych elementów wysokiej jakości opieki. To właśnie ona umożliwia płynny przepływ informacji, budowanie atmosfery wzajemnego szacunku oraz skuteczne reagowanie na wyzwania pojawiające się w codziennej pracy. Dobrze zaplanowany system komunikacji wewnętrznej wzmacnia poczucie bezpieczeństwa pracowników, pozwala im funkcjonować w oparciu o jasne zasady i ułatwia współdziałanie wokół wspólnego celu – dobra dziecka.

Aby system komunikacji działał skutecznie, powinien obejmować trzy kluczowe obszary:

1. Zasady etyczne obowiązujące w relacjach między pracownikami

To fundament współpracy. Spisane wartości i normy określają standardy zachowań, sposób formułowania komunikatów, wzajemny szacunek, kulturę rozmowy oraz gotowość do wspierania współpracowników. Jasne zasady etyczne zmniejszają ryzyko nieporozumień i wyznaczają wspólne ramy komunikacyjne.

2. Sposoby rozwiązywania sytuacji trudnych i konfliktowych

Każda instytucja powinna posiadać czytelną procedurę postępowania w sytuacjach konfliktowych – określającą, do kogo zgłosić problem, jak przebiega mediacja, kiedy włącza się przełożonego i jakie formy wsparcia są dostępne. Jasna ścieżka postępowania wzmacnia poczucie bezpieczeństwa i redukuje napięcia w zespole.

3. Rozwiązania dotyczące bieżącej wymiany informacji

To zestaw codziennych narzędzi i sposobów komunikacji, które umożliwiają sprawny przepływ informacji o dzieciach, planie dnia, zadaniach i potrzebach placówki.

Przykładowe rozwiązania wspierające bieżącą komunikację w zespole

Aby zapewnić efektywną współpracę, instytucja może wdrożyć następujące elementy komunikacji wewnętrznej:

• regularne spotkania całego zespołu, np. cotygodniowe, służące omówieniu bieżących spraw, planowaniu działań i wymianie informacji o dzieciach;
• tablica informacyjna w pokoju personelu, na której zamieszczane są komunikaty, harmonogramy, przypomnienia, informacje o szkoleniach;
• zeszyt lub skoroszyt pracy grupy, gdzie odnotowuje się istotne wydarzenia dnia, obserwacje, sukcesy i wyzwania – dostępny dla całego personelu;
• narzędzia elektroniczne (e-mail, komunikatory, zamknięte grupy online) – ułatwiające szybkie przekazywanie informacji, materiałów i ustaleń;
• spotkania integracyjne – wspierające relacje i poczucie wspólnoty w zespole;
• jasne zasady komunikacji w sytuacjach konfliktowych oraz procedura mediacji, określająca rolę dyrektora i sposoby rozwiązywania trudnych sytuacji.

Dlaczego komunikacja wewnętrzna jest tak ważna?

Spójny system komunikacji:

• wzmacnia zaufanie i poczucie bezpieczeństwa pracowników,
• umożliwia szybkie reagowanie na potrzeby dzieci,
• zmniejsza liczbę błędów wynikających z braku informacji,
• buduje kulturę współpracy i partnerstwa,
• podnosi jakość opieki i atmosferę pracy w placówce.

Pracownicy, którzy czują się wysłuchani, rozumiani i wspierani, pracują spokojniej, efektywniej i są bardziej zaangażowani w życie instytucji. A to przekłada się bezpośrednio na dobrostan najmłodszych.

STANDARD 13 – Dbałość personelu o bezpieczeństwo i zdrowie dzieci

Standardu 13.1 Personel podpisał zobowiązanie do respektowania kodeksu etycznego

Bezpieczeństwo dzieci w instytucji opieki opiera się przede wszystkim na postawie i zachowaniu personelu. To od codziennych wyborów opiekunów, specjalistów i pozostałych pracowników zależy, czy dzieci doświadczają szacunku, troski i adekwatnego wsparcia.

Każda instytucja powinna opracować kodeks etyczny – zbiór wartości i zasad, którymi kierują się pracownicy w relacjach z dziećmi, ich rodzicami oraz między sobą.

Co powinien zawierać kodeks etyczny?

Kodeks etyczny pełni funkcję zarówno ochronną, jak i rozwojową. Powinien jasno określać:

• prymat dobra dziecka – podkreślenie jego podmiotowości, godności i prawa do szacunku;
• obowiązek reagowania na niepokojące sygnały – każdy pracownik ma obowiązek chronić dziecko i zgłaszać sytuacje budzące wątpliwości;
• zachowania zakazane – m.in. stosowanie kar cielesnych, wyśmiewanie, zawstydzanie, dyskryminacja, krzyk, groźby czy inne formy przemocy;
• granice relacji – określenie, jakie zachowania są stosowne i bezpieczne w kontakcie z dzieckiem i z rodzicami;
• zasady ochrony prywatności i wizerunku dziecka – w tym zasady dotyczące fotografowania, publikacji zdjęć, rozmów o dziecku;
• zasady ochrony danych osobowych – odpowiedzialność za poufność i właściwe przechowywanie dokumentacji;
• normy współpracy personelu – postawy oparte na kulturze dialogu, życzliwości i poszanowaniu godności współpracowników.

Dla kogo jest kodeks?

Kodeks etyczny dotyczy wszystkich osób funkcjonujących w instytucji:

• opiekunów,
• wolontariuszy,
• specjalistów pracujących z dziećmi i rodzinami,
• pracowników administracji i obsługi,
• innych osób obecnych w placówce.

Każdy pracownik powinien zostać szczegółowo zapoznany z kodeksem i potwierdzić to podpisem. Dokument nie powinien być jedynie formalnością – jego treść należy regularnie przypominać podczas szkoleń wewnętrznych i spotkań zespołu.

Kodeks jako narzędzie ochrony dzieci przed krzywdzeniem

Kodeks postępowania etycznego i ochrony dzieci ma na celu:

• wskazanie właściwych standardów zachowania,
• zapobieganie nadużyciom i przekraczaniu granic,
• ułatwianie rozwiązywania dylematów etycznych pojawiających się w pracy z małymi dziećmi,
• budowanie kultury odpowiedzialności i bezpieczeństwa.

Deklaracja przestrzegania kodeksu jest osobistym potwierdzeniem gotowości do przyjęcia wartości, które powinny towarzyszyć profesjonalnej opiece nad dziećmi.

Zapoznanie personelu z procedurami

Standard 13.2  Personel jest zapoznany z: procedurami przyjmowania i wydawania dzieci oraz zasadami obecności osób trzecich na terenie instytucji opieki, procedurami ochrony danych osobowych i wizerunku dzieci, procedurami zapobiegania wypadkom i postępowania w sytuacji wypadku, zasadami postępowania w przypadku choroby dziecka.

Kluczowe procedury bezpieczeństwa – obowiązek potwierdzenia przez personel

Każda instytucja opieki nad dziećmi do lat 3 musi posiadać jasno opisane procedury bezpieczeństwa, a ich znajomość powinna być potwierdzona podpisem całego personelu. Gwarantuje to odpowiedzialność pracowników i spójne działanie zgodne ze standardami ochrony dzieci.

Procedury wymagające potwierdzenia dotyczą m.in.:

• przyjmowania i odbierania dzieci oraz obecności osób trzecich,
• ochrony danych osobowych i wizerunku,
• zapobiegania wypadkom i postępowania powypadkowego,
• zasad postępowania w przypadku choroby dziecka.

Ad. 1) Przyjmowanie i odbieranie dzieci

Obejmuje zasady odbioru, upoważnienia, sytuacje sporne oraz regulacje dotyczące wpuszczania osób trzecich.

Ad. 2) Ochrona danych i wizerunku

Placówka powinna określić:

• zasady fotografowania i nagrywania,
• cele wykorzystania wizerunku,
• sposób pozyskiwania zgód rodziców,
• zakaz publikacji zdjęć dzieci w prywatnych mediach,
• obowiązek poufności,
• zasady bezpiecznego przechowywania dokumentacji.

To nie tylko obowiązek prawny, ale element budowania zaufania rodziców.

Ad. 3) Zapobieganie wypadkom i procedura powypadkowa

Procedura powinna obejmować:

Działania prewencyjne: codzienną kontrolę przestrzeni, sprzętu i zabawek; zasady nadzoru nad dziećmi; reguły bezpieczeństwa na placu zabaw; standardy higieny.

Działania w sytuacji wypadku: udzielanie pierwszej pomocy, wzywanie pogotowia, informowanie rodziców i dyrekcji, korzystanie z apteczki, prowadzenie dokumentacji powypadkowej i zgłoszenia do instytucji.

Ważne są regularne szkolenia z pierwszej pomocy i ćwiczenia praktyczne.

Ad. 4) Postępowanie w przypadku choroby dziecka

Procedura powinna jasno określać:

• zasady przyjęcia dziecka – wyłącznie w dobrym stanie zdrowia; możliwość odmowy przyjęcia w razie objawów infekcji,
• rozpoznawanie objawów chorobowych – gorączka, wysypka, wymioty, biegunka, duszność, apatia itp.,
• działania personelu – odizolowanie dziecka, natychmiastowy kontakt z rodzicem, monitorowanie stanu, działania zgodne z procedurą,
• podawanie leków – wyłącznie za pisemną zgodą rodzica i tylko w wyjątkowych sytuacjach,
• powrót dziecka – dopiero po ustąpieniu objawów; przy chorobach zakaźnych możliwe wymaganie zaświadczenia lekarskiego,
• dokumentowanie – notatka z objawami, czas kontaktu z rodzicem oraz informacja zwrotna po odebraniu dziecka.

Procedura ta chroni zdrowie dziecka, grupy oraz zapewnia jednolite działanie całego personelu.

Zgłaszanie zachowań niepożądanych

Standard 13.3  - W instytucji opieki są powszechnie dostępne informacje o sposobach zgłaszania przemocy i innych zachowań niepożądanych

Procedura zgłaszania niewłaściwych zachowań wobec dzieci – jasne zasady ochrony i reagowania

Nawet w najlepiej funkcjonującej instytucji opieki mogą pojawić się sytuacje niewłaściwych zachowań wobec dzieci. Dlatego niezbędne jest wprowadzenie jasnej, znanej wszystkim procedury zgłaszania takich przypadków. Powinna ona obejmować:

• informacje o tym, jak i do kogo można kierować zgłoszenia — nie tylko do dyrekcji, ale także do wyznaczonego, zaufanego pracownika;
• różne kanały zgłoszeń, np. rozmowa osobista, kontakt mailowy, formularz internetowy;
• gwarancję poufności i ochrony danych osoby zgłaszającej;
• opis przebiegu postępowania wyjaśniającego po zgłoszeniu;
• kontakty do instytucji zewnętrznych (np. policji, MOPS), które również mogą przyjmować zgłoszenia.

Procedura powinna być łatwo dostępna — w formie plakatu, ulotki, informacji na stronie internetowej i materiałach dla rodziców oraz personelu.

Indywidualny program pobytu dzieci

Standard 13.4  - W instytucji opieki tworzony jest i konsultowany z rodzicami indywidualny program pobytu dzieci o specjalnych potrzebach uwzględniający ich możliwości

Indywidualne wsparcie dziecka o szczególnych potrzebach – organizacja i dokumentowanie

Zgodnie z § 3 ust. 1 Rozporządzenia, instytucje opieki nad dziećmi do lat 3 muszą kierować się potrzebami wszystkich dzieci, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci z niepełnosprawnościami, zagrożonych wykluczeniem, z mniejszości narodowych i etnicznych, rodzin migranckich lub wymagających szczególnej opieki.

Potrzeby te mogą dotyczyć różnych obszarów funkcjonowania — od rozwoju motorycznego, sensorycznego i emocjonalnego, po dietę, odpoczynek czy sposób organizacji dnia. Dlatego placówka powinna indywidualizować opiekę, aby zapewnić dziecku bezpieczeństwo i komfort.

Indywidualny Program Pobytu (IPP)

IPP stanowi rozszerzenie Planu OWE o działania dostosowane do konkretnego dziecka. Może obejmować m.in.:

• modyfikację organizacji dnia i przestrzeni,
• prowadzenie specjalnej diety lub szczególnych form odpoczynku,
• odatkowe wsparcie personelu,
• częstsze monitorowanie funkcjonowania,
• stały kontakt z rodzicami oraz realizację zaleceń specjalistów.

IPP powinien być realistyczny, dostosowany do możliwości placówki i zgodny z informacjami od rodziców oraz specjalistów.

Podstawa przygotowania IPP

Tworzenie programu opiera się na informacjach uzyskanych od rodziców, m.in. z ankiety adaptacyjnej. Istotnym źródłem są również dokumentacja oraz zalecenia specjalistów. Uzupełnieniem tych danych są systematyczne obserwacje prowadzone przez personel. Najlepszą praktyką jest opracowanie IPP wspólnie z rodzicami.

Warunki skutecznego wsparcia

Poznanie potrzeb dziecka opiera się na rozmowie z rodzicami, którzy dostarczają kluczowych informacji o jego funkcjonowaniu. Placówka analizuje następnie swoje możliwości, uwzględniając kompetencje kadry, przestrzeń, liczebność grupy i organizację dnia. Na tej podstawie wspólnie ustala się zakres wsparcia, częstotliwość działań oraz odpowiedzialności rodziców i instytucji, określając wspólne cele pracy z dzieckiem.

Dokumentowanie i ewaluacja IPP

IPP powinien:

• być zapisany w formie tabeli/arkusza,
• zawierać konkretne działania, metody i osoby odpowiedzialne,
• mieć określony czas obowiązywania i termin ewaluacji,
• być regularnie monitorowany oraz omawiany z rodzicami.

Stała ewaluacja pozwala dostosowywać wsparcie do zmieniających się potrzeb dziecka.

Zapewnienie wyjść na zewnątrz

Standard 13.5 - W planie dnia jest codzienne wychodzenie z dziećmi na zewnątrz. W wyjątkowych sytuacjach związanych z wysokim poziomem smogu lub niedogodnymi warunkami atmosferycznymi dzieciom proponuje się inne aktywności

Codzienne wyjścia na zewnątrz – kluczowy element planu dnia

Regularny pobyt na świeżym powietrzu to nie tylko organizacyjny punkt planu dnia, ale przede wszystkim ważny element wspierający zdrowie, odporność, motorykę i samopoczucie dzieci. Dlatego instytucja powinna jasno określić zasady organizacji wyjść.

1. Codzienny pobyt na zewnątrz

Co najmniej jedno wyjście dziennie — o każdej porze roku — przy dostosowaniu ubioru i uwzględnieniu pogody.

2. Wydłużenie pobytu latem

Latem warto planować dłuższe aktywności na świeżym powietrzu, szczególnie rano i po południu.

3. Rezygnacja tylko w wyjątkowych sytuacjach

Wyjścia odwołuje się wyłącznie przy burzy, ulewie, skrajnych temperaturach lub bardzo złej jakości powietrza.

4. Bezpieczna przestrzeń

Placówka powinna korzystać z ogrodzonego placu zabaw lub pobliskiej zieleni, sprzyjającej swobodnej aktywności.

5. Różnorodność aktywności

Warto łączyć swobodną zabawę z prostymi zabawami ruchowymi czy edukacyjnymi.

6. Stały dostęp do wody

Dzieci muszą mieć możliwość regularnego picia wody, szczególnie w cieplejsze dni.

7. Udział najmłodszych

Nawet najmłodsze dzieci powinny uczestniczyć w spacerach — pomocne są wózki wieloosobowe.

Dlaczego to takie ważne?

Codzienna aktywność na zewnątrz:

• wzmacnia odporność i zdrowie,
• poprawia samoregulację i nastrój,
• wspiera rozwój motoryczny, wzrokowy i ruchowy,
• zmniejsza ryzyko otyłości,
• buduje zdrowe nawyki na przyszłość.

Dzieci, które codziennie przebywają na świeżym powietrzu, są spokojniejsze, bardziej skoncentrowane i rozwijają się harmonijniej — dlatego codzienne wyjścia powinny być stałym elementem pracy każdej instytucji opieki.

‍

 STANDARD 14 Aranżowanie przestrzeni w sposób estetyczny i spójny z planem opiekuńczo -wychowawczo -edukacyjnym

Standard 14.1.

Przestrzeń w instytucji opieki jest zorganizowana w sposób umożliwiający wydzielenie co najmniej trzech spośród poniższych stref zainteresowań dla dzieci: 1 | strefa wspólnego czytania; 2 | strefa zabaw konstrukcyjnych; 3 | strefa zabaw ruchowych; 4 | strefa zabaw plastycznych; 5 | strefa zabaw z wodą i piaskiem; 6 | strefa zabaw tematycznych; 7 | strefa zabaw muzycznych

Standard 14.2

W instytucji opieki przestrzeń zorganizowana jest w sposób wpierający autonomię dziecka, w szczególności: 1 | pojemniki z materiałami i zabawkami są oznakowane w sposób zrozumiały dla dzieci; 2 | materiały i zabawki są usytuowane na wysokości dostępnej dla dzieci; 3 | każde dziecko ma miejsce do przechowywania swoich rzeczy oznaczone w sposób widoczny i zrozumiały dla dziecka

Standard 14.3

W pomieszczeniach, w których przebywają dzieci, zawsze dostępna jest dla nich woda do picia w każdym momencie w ciągu dnia

Standard 14.4

W pomieszczeniach dla dzieci nie używa się muzyki lub radia jako stałego tła akustycznego

Standard 14.5

Wśród materiałów dostępnych dla dzieci w pomieszczeniach i na zewnątrz znajdują się naturalne materiały i przedmioty codziennego użytku

Organizacja przestrzeni w instytucji opieki – zgodnie ze standardem i potrzebami małych dzieci

Przestrzeń w instytucji opieki powinna wspierać bezpieczeństwo, rozwój i samodzielność dzieci. To nie tylko estetyka, lecz kluczowy element jakości opieki.

1. Wyraźne i dostępne strefy aktywności

Sala powinna być podzielona na czytelne strefy, oddzielone niskimi meblami o wysokości 80–100 cm, które wyznaczają ramy przestrzenne, umożliwiają swobodny nadzór nad dziećmi i jednocześnie nie ograniczają widoczności w pomieszczeniu. Strefy powinny faktycznie dzielić przestrzeń, a nie przylegać wyłącznie do ścian.

2. Rotacyjne wyposażenie (co 1–2 tygodnie)

Regularna zmiana materiałów:

• podtrzymuje zainteresowanie,
• zapobiega monotonii,
• wspiera rozwój i ciekawość,
• umożliwia samodzielne wybory dziecka (materiały dostępne na jego wysokości).

3. Przestrzeń wystawowa dla dzieci

Prace, zdjęcia i eksponaty powinny być na wysokości wzroku dziecka, aby mogło do nich wracać, pokazywać je rodzicom i budować poczucie własnej tożsamości.

4. Własna przestrzeń każdego dziecka

Każde dziecko powinno mieć swoje miejsce na rzeczy osobiste — ze względów:

• organizacyjnych,
• higienicznych,
• emocjonalnych (poczucie przynależności i autonomii).

5. Stały dostęp do wody

Woda powinna być stale dostępna, najlepiej w formie bidonów lub pojemników z kranikiem. Wspiera to samodzielność i kształtuje zdrowe nawyki.

6. Ograniczanie bodźców – szczególnie dźwiękowych

Małe dzieci łatwo ulegają przeciążeniu, dlatego należy:

• unikać stałego tła muzycznego,
• używać muzyki tylko intencjonalnie,
• dbać o ciszę wspierającą koncentrację i regulację emocji.

7. Naturalne materiały – wspierające rozwój

Przewaga naturalnych elementów polega na tym, że są zdrowsze, nie przeciążają dzieci nadmiarem bodźców, sprzyjają kreatywnej, otwartej zabawie oraz wspierają rozwój sensoryczny i poznawczy. W codziennej pracy warto więc wykorzystywać drewniane klocki i krążki, szyszki, kasztany czy kamienie, a także pudełka, puszki, tuby oraz inne bezpieczne przedmioty codziennego użytku.

STANDARD 15 Adaptacja dzieci odbywająca się w sposób dostosowany do ich indywidualnych potrzeb

Standard 15.1 Wśród personelu są wyznaczone osoby odpowiedzialne za realizację etapów procesu adaptacji: zapoznanie rodziców z zasadami i procedurami, zanim dziecko zacznie uczęszczać do instytucji opieki, w tym o konieczności towarzyszenia dziecku przez bliską osobę dorosłą w czasie adaptacji, poinformowanie rodziców, w jaki sposób mogą przygotować dziecko do uczęszczania do instytucji opieki, zebranie informacji na temat przyzwyczajeń i potrzeb dziecka, towarzyszących codziennym czynnościom.

Indywidualny kontakt z rodzicami – kluczowy element adaptacji

Dobry start dziecka w instytucji opieki wymaga wcześniejszego, indywidualnego kontaktu z rodzicami. Pozwala to budować zaufanie, poznać potrzeby dziecka i przygotować adaptację w sposób bezpieczny i dostosowany.

W placówce powinna być wyznaczona osoba odpowiedzialna za adaptację (opiekun prowadzący, koordynator), która:

• nawiązuje kontakt z rodzicami (telefonicznie, mailowo lub podczas spotkania),
• przeprowadza rozmowę adaptacyjną,
• omawia formularz poznawczy, obejmujący m.in.:
• przebieg rozwoju dziecka,
• nawyki (sen, posiłki, rytuały),
• ulubione aktywności i mocne strony,
• obawy rodziców,
• szczególne potrzeby (sensoryczne, zdrowotne, emocjonalne),
• istotne informacje o sytuacji rodzinnej.

Wśród personelu są wyznaczone osoby odpowiedzialne za realizację etapów procesu adaptacji: zapoznanie rodziców z zasadami i procedurami, zanim dziecko zacznie uczęszczać do instytucji opieki, w tym o konieczności towarzyszenia dziecku przez bliską osobę dorosłą w czasie adaptacji, poinformowanie rodziców, w jaki sposób mogą przygotować dziecko do uczęszczania do instytucji opieki, zebranie informacji na temat przyzwyczajeń i potrzeb dziecka, towarzyszących codziennym czynnościom.

Dlaczego wywiad jest ważny?

Wywiad adaptacyjny jest ważny, ponieważ pozwala lepiej poznać dziecko i jego indywidualny rytm, wzmacnia relację między rodzicami a instytucją, umożliwia przewidywanie ewentualnych trudności, stanowi podstawę zaplanowania pierwszych dni pobytu oraz zwiększa poczucie bezpieczeństwa zarówno rodziców, jak i samego dziecka.

Miejsce w Programie Adaptacji

Procedura kontaktu i omówienia formularza powinna być jasno opisana w Programie Adaptacji placówki, dzięki czemu cały proces jest zaplanowany, powtarzalny, oparty na podmiotowym podejściu do dziecka oraz czytelny i transparentny dla rodziców.

Podsumowanie

Wdrożenie standardów pozwala budować profesjonalne, bezpieczne i przyjazne środowisko, w którym dobro dziecka jest nadrzędną wartością, a praca personelu opiera się na refleksyjnej praktyce, partnerstwie i wysokiej jakości działań.

Zachęcamy do sprawdzenia artykułu Standardy opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 – kompleksowy poradnik wdrożeniowy w 2026 roku