Plan OWE – nowy obowiązek i realne wsparcie jakości opieki nad dziećmi do lat 3

Czym jest Plan OWE – dokument określający standardy opieki, wychowania i edukacji

Plan opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjny to dokument określający sposób organizacji opieki, wychowania i edukacji w danej instytucji. Powinien on uwzględniać:

• specyfikę placówki – jej przestrzeń, lokalizację, zasoby i metody pracy,
• indywidualne potrzeby i możliwości dzieci,
• konkretne cele wychowawczo-edukacyjne,
• sposoby realizacji zadań i harmonogram dnia.

Plan może mieć różny format i poziom szczegółowości – jego celem nie jest narzucanie schematu pracy, ale tworzenie spójnych ram wspierających codzienne działania opiekunów i zespołu.

Zobacz artykuły dotyczące Standardów opieki nad dziećmi do lat 3:
- Nowe standardy opieki nad dziećmi do lat 3 – o co w tym wszystkim chodzi?
- Standardy opieki nad dziećmi do lat 3: Przewodnik po obszarze pracy z dzieckiem

Plan OWE – uwzględnienie specyfiki instytucji opieki nad dziećmi

Każda placówka funkcjonuje w innych warunkach – w innym budynku, otoczeniu, z różnymi zasobami i organizacją pracy. Dlatego plan powinien zaczynać się od tzw. wizytówki instytucji, która przedstawia jej charakterystykę i ułatwia dopasowanie działań do realnych możliwości.

Przykładowa wizytówka instytucji opieki nad dziećmi do lat 3:

1. Nazwa instytucji i dane kontaktowe

Nazwa, dane organu prowadzącego, numer wpisu do rejestru.

Opis – przykład opracowania:

Placówka działa m.in. na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz Statutu żłobka.

2. Lokalizacja instytucji opieki nad dziećmi do lat 3

Adres, dostęp do środków transportu, bliskość terenów zielonych.

Opis – przykład opracowania

Lokalizacja zapewnia dzieciom bezpieczne, spokojne i zielone otoczenie sprzyjające zabawom na świeżym powietrzu.

3. Struktura i zasoby

Liczba miejsc, grupy wiekowe, Dostępność specjalistycznych sal, przestrzenie zewnętrzne.

4. Kierownictwo i kontakt

Imię i nazwisko dyrektora, imiona, nazwiska oraz role osób kontaktowych, numery telefonów, adresy e-mail osób kontaktowych

5. Metody pracy w opiece nad dziećmi w wieku do lat 3

Obszar pracy z dziećmi:

• ‍wspieranie rozwoju emocjonalnego, społecznego i poznawczego
• kształtowanie samodzielności i bezpieczeństwa emocjonalnego
• stworzenie planu opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjnego z poszanowaniem praw dziecka zgodnie z Konwencją o prawach dziecka

Szczegółowy zakres:

• podmiotowe traktowanie dziecka
• poszanowanie jego indywidualnych potrzeb
• tworzenie bezpiecznego środowiska sprzyjającego rozwojowi

6. Bezpieczeństwo dzieci i dostosowanie do potrzeb – rola opiekuna i personelu

a. Dostosowanie obiektu: podjazd dla wózków, toalety dziecięce dostosowane do wieku, meble o zaokrąglonych krawędziach

b. Monitoring: system monitoringu wizyjnego w częściach wspólnych, domofon przy wejściu

c. Metodyka pracy: elementy pedagogiki Montessori, pedagogiki zabawy KLANZA, aktywności wg M. Bogdanowicz

d. Specjalne programy: zajęcia adaptacyjne dla dzieci i rodziców, program „Mały Odkrywca” wspierający rozwój sensoryczny

e. Innowacje: wykorzystanie platformy Inso do komunikacji z rodzicami i dokumentacji elektronicznej

7. Nowe standardy opieki nad dziećmi – programy edukacyjne i opiekuńcze

a. Rodzaje aktywności: zajęcia muzyczno-ruchowe, plastyczne, sensoryczne, logorytmiczne, bajkoterapia, codzienne zabawy na świeżym powietrzu

b. Dostęp do specjalistów: logopeda, psycholog dziecięcy, fizjoterapeuta, pedagog

Cele opieki wychowawczo-edukacyjnej w Planie OWE – kluczowe kierunki pracy z dziećmi

Plan OWE określa cele ogólne i szczegółowe, które wyznaczają kierunek codziennej pracy z dziećmi.

Cele ogólne:

• Stworzenie bezpiecznego i przyjaznego środowiska opartego na szacunku i trosce o indywidualne potrzeby dziecka.
• Wspieranie rozwoju emocjonalnego, poznawczego i społecznego w oparciu o zabawę i relacje.
• Rozwijanie samodzielności i kompetencji komunikacyjnych.
• Wzmacnianie poczucia tożsamości, odrębności i wartości.

 Cele szczegółowe:

• rozwój samoregulacji i samoobsługi,
• kształtowanie umiejętności rozpoznawania emocji i reagowania na nie,
• rozwijanie sprawności ruchowej i integracji sensorycznej,
• wspieranie ciekawości poznawczej i gotowości do odkrywania świata,
• rozwijanie współpracy i empatii w kontaktach z rówieśnikami.

Metody pracy z dziećmi w żłobku w Planie OWE – zgodność z rozporządzeniem

Praca z dziećmi do lat 3 opiera się na relacji, zaufaniu i responsywności. Opiekun towarzyszy dziecku w odkrywaniu świata, zamiast go prowadzić. W Planie OWE warto zawrzeć opis stosowanych metod, takich jak:

• aktywny udział opiekuna w zabawie (ale bez narzucania kierunku),
• komentowanie i wspieranie eksploracji dziecka,
• tworzenie bezpiecznej przestrzeni do samodzielnego działania,
• używanie prostych komunikatów i aktywne słuchanie,
• rozmowy o emocjach i sytuacjach społecznych,
• zabawy sensoryczne i ruchowe rozwijające różne sfery rozwoju.

Harmonogram dnia w żłobku – rytm, który wspiera rozwój i zapewnia bezpieczeństwo dzieci

Rytuały dnia pomagają dzieciom czuć się pewnie i przewidywalnie. Plan OWE powinien określać strukturę dnia, obejmującą zarówno stałe, jak i elastyczne elementy, np.:

• schodzenie się dzieci i powitanie,
• zabawy swobodne,
• śniadanie,
• aktywności edukacyjne,
• pobyt na świeżym powietrzu,
• odpoczynek,
• podwieczorek,
• zakończenie dnia.

Każdy element harmonogramu powinien dawać dziecku poczucie stabilności, ale także swobodę reagowania na jego indywidualne potrzeby – np. sen, jedzenie czy zabawę.

Aktywności i codzienne doświadczenia dzieci – wsparcie jakości opieki nad dziećmi

Zabawa to naturalny sposób poznawania świata. W Planie OWE należy przewidzieć szerokie możliwości swobodnej i inspirowanej aktywności dzieci:

• zabawy konstrukcyjne, manipulacyjne, sensoryczne,
• obserwacje przyrodnicze i eksperymenty,
• działania artystyczne i muzyczne,
• wspólne rytuały (np. śpiewanie, powitania, pożegnania).

Zadaniem opiekuna jest nie tyle „prowadzenie zajęć”, co tworzenie warunków do samodzielnej aktywności i budowania relacji między dziećmi.

Akceptacja Planu OWE przez podmiot prowadzący – nowe przepisy od 1 stycznia 2026 r

Od 2026 roku każdy Plan OWE musi zostać zatwierdzony przez podmiot prowadzący instytucję opieki – zarówno w żłobkach, klubach dziecięcych, jak i u dziennych opiekunów. Akceptacja może przyjąć formę:

• zarządzenia organu prowadzącego (dla żłobków i klubów dziecięcych),
• pisemnego oświadczenia o zatwierdzeniu planu (dla dziennych opiekunów).

Zatwierdzony Plan OWE staje się obowiązującym dokumentem, który określa sposób realizacji opieki, wychowania i edukacji w danej instytucji. Oznacza to, że organ prowadzący bierze odpowiedzialność za przyjęte w nim założenia i deklaruje zgodność działań placówki ze standardami ministerialnymi.

Plan OWE – kluczowy element zapewnienia jakości opieki nad dziećmi

Plan OWE to nie kolejny biurokratyczny dokument – to strategia jakości opieki. Umożliwia zespołowi wspólne planowanie, obserwowanie i analizowanie działań podejmowanych wobec dzieci. Dobrze opracowany Plan OWE porządkuje pracę instytucji, wspiera rozwój i bezpieczeństwo dzieci, a jednocześnie buduje transparentność i zaufanie w relacji z rodzicami oraz organem prowadzącym. To właśnie on stanie się jednym z najważniejszych elementów dokumentacji w instytucjach opieki od 2026 roku.

Często zadawane pytania

Czy Plan OWE jest dokumentem sztywnym, czy można go modyfikować w zależności od placówki?

Plan OWE nie jest sztywnym schematem, lecz elastycznym dokumentem, który musi uwzględniać specyfikę danej placówki, jej zasoby, metody pracy i potrzeby dzieci.

‍Kto zatwierdza Plan OWE i jakie są zasady jego akceptacji?

Od 2026 r. Plan OWE zatwierdza podmiot prowadzący instytucję: w żłobkach i klubach dziecięcych w formie zarządzenia organu prowadzącego, a u dziennych opiekunów w formie pisemnego oświadczenia o zatwierdzeniu planu.

Czy instytucje muszą aktualizować Plan OWE co roku?

Instytucje nie muszą aktualizować Planu OWE co roku, ale dokument powinien zawsze odzwierciedlać rzeczywistą sytuację placówki, więc przy każdej istotnej zmianie w jej funkcjonowaniu konieczna jest aktualizacja planu.

Czy Plan OWE musi być przygotowany samodzielnie przez placówkę, czy można korzystać z gotowych wzorów?

Plan OWE warto przygotować samodzielnie w oparciu o specyfikę placówki, aby był autentycznym opisem jej organizacji, metod pracy, zasobów i codziennego funkcjonowania, a nie jedynie uniwersalnym wzorem niespójnym z realnymi działaniami wobec dzieci.

‍

‍