Standardy opieki nad dziećmi do lat 3: Jak spełnić standardy współpracy z rodzicami?

Standard 16: Współpraca personelu i rodziców oparta na wzajemnym szacunku i otwartości w celu kształtowania spójnego środowiska rozwoju dzieci

Standard 16.1 Instytucja opieki ma określony system informowania rodziców o realizacji planu opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjnego za pomocą przynajmniej jednego kanału informacji
Standard 16.2 Personel organizuje spotkania grupowe z rodzicami minimum raz do roku
Standard 16.3 Rodzice są informowani o planowanych spotkaniach (indywidualnych i grupowych) z co najmniej dwutygodniowym wyprzedzeniem
Standard 16.4 Określony jest sposób umożliwiający rodzicom składanie wniosków, uwag lub skarg

‍

Określony system informowania Rodziców

Standardy 16.1 i 16.2 odnoszą się do systemowej i zaplanowanej współpracy
z rodzicami, opartej na jasno określonych zasadach, a nie na działaniach doraźnych. Instytucja opieki posiada ustalony system informowania rodziców o realizacji Planu opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjnego (OWE), realizowany z wykorzystaniem co najmniej jednego stałego kanału komunikacji, takiego jak codzienne rozmowy przy odbiorze dziecka, tablica informacyjna lub narzędzia elektroniczne.

‍

Informacje przekazywane są regularnie i w sposób zrozumiały dla rodziców. Ważnym elementem realizacji standardu jest zapewnienie rodzicom dostępu do aktualnych planów
i harmonogramów działań grupy, w tym informacji o realizowanych zabawach
i aktywnościach, w formie elektronicznej lub papierowej. Zwiększa to przejrzystość działań placówki i ułatwia rodzicom bieżące śledzenie realizacji Planu OWE.

Uzupełnieniem codziennej komunikacji, zgodnie ze Standardem 16.2, są grupowe spotkania z rodzicami, organizowane co najmniej raz w roku dla wszystkich rodzin. W razie potrzeb instytucja może organizować dodatkowe spotkania, również na wniosek rodziców. Spotkania te służą omówieniu spraw dotyczących funkcjonowania grupy, przedstawieniu planów i działań instytucji oraz wspieraniu kompetencji rodzicielskich.

Standardy 16.3 i 16.4 uzupełniają współpracę z rodzicami o przejrzyste zasady organizacji spotkań oraz jasno określony sposób składania wniosków, uwag i skarg. Rodzice są informowani o planowanych spotkaniach indywidualnych i grupowych z co najmniej dwutygodniowym wyprzedzeniem, zgodnie z zasadami opisanymi w dokumentach udostępnianych przy zapisie dziecka, np. „Zasadach współpracy z rodzicami”.

Informacja o spotkaniu przekazywana jest w formie pisemnej i zawiera termin, godzinę, miejsce oraz cel spotkania, co pozwala rodzicom odpowiednio zaplanować udział. Instytucja opieki posiada także jasny i dostępny system składania wniosków, uwag i skarg, obejmujący wskazanie osób odpowiedzialnych, formy zgłoszeń, etapy postępowania, terminy rozpatrywania oraz zasady poufności.

Sprawnie funkcjonujące rozwiązania w tym obszarze wzmacniają zaufanie rodziców, porządkują współpracę i stanowią czytelny dowód spełniania standardów jakości.

Standard 16.5 Co najmniej raz w roku jest dokonywane badanie satysfakcji rodziców dotyczące panującej atmosfery i relacji rodziców z personelem instytucji opieki
Standard 16.6 Wyniki badania satysfakcji rodziców są uwzględniane w modyfikacji pracy instytucji opieki
Standard 16.7 Plan opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjny podlega konsultacjom z rodzicami dzieci, a w przypadku gdy w żłobku lub klubie dziecięcym została utworzona rada rodziców – z tą radą

Głos rodziców w ewaluacji i planowaniu pracy instytucji

Standardy 16.5–16.7 wzmacniają partnerską rolę rodziców w funkcjonowaniu instytucji opieki, wskazując na potrzebę systematycznego badania satysfakcji, wykorzystywania jego wyników w organizacji pracy oraz konsultowania Planu opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjnego (OWE).

Zgodnie ze Standardem 16.5 instytucja opieki co najmniej raz w roku przeprowadza badanie satysfakcji rodziców, obejmujące ocenę atmosfery oraz relacji rodziców
z personelem. Badanie to stanowi ważny element ewaluacji pracy placówki i pozwala poznać perspektywę rodziców. Może być realizowane w różnych formach, przy czym często rekomendowanym rozwiązaniem jest anonimowa ankieta, obejmująca zarówno pytania zamknięte, jak i otwarte. Zakres badania może dotyczyć m.in. jakości opieki i wsparcia rozwoju dzieci, realizacji Planu OWE, komunikacji z rodzicami, organizacji pracy instytucji oraz ogólnego poziomu zadowolenia z jej funkcjonowania.

Standard 16.6 wskazuje, że wyniki badania satysfakcji są analizowane i wykorzystywane do modyfikacji pracy instytucji opieki. Dobrą praktyką jest łączenie analizy wyników z podsumowaniem roku oraz planowaniem działań na kolejny okres. Rodzice powinni zostać poinformowani o ogólnych wnioskach z badania oraz o działaniach podjętych w odpowiedzi na zgłoszone uwagi, co wzmacnia ich poczucie realnego wpływu na funkcjonowanie placówki.

Uzupełnieniem działań ewaluacyjnych jest konsultowanie Planu OWE z rodzicami, zgodnie ze Standardem 16.7. Konsultacje mogą być prowadzone w różnej formie, np. poprzez udostępnienie planu do zgłaszania uwag, organizację spotkań konsultacyjnych lub uwzględnienie pytań dotyczących Planu OWE w badaniu satysfakcji. Niezależnie od przyjętej formy, rodzice powinni zostać poinformowani o wynikach konsultacji oraz zapoznani z ostateczną wersją Planu OWE obowiązującą w kolejnym okresie.

Standard 17: Tworzenie warunków umożliwiających rodzicom włączanie się w życie instytucji opieki

Standard 17.1 W instytucji opieki jest spisana lista spraw, w których decyzje są konsultowane z rodzicami lub radą rodziców, oraz spraw, w których decyzje są podejmowane wspólnie z rodzicami
Standard 17.2 Są określone co najmniej trzy formy uczestnictwa rodziców w życiu instytucji opieki
Standard 17.3 Rodzice mają miejsce, w którym mogą zostawiać informacje dla innych rodziców
Standard 17.4 Są określone zasady przebywania rodziców na terenie instytucji opieki, obejmujące zasady poruszania się rodziców w pomieszczeniach i na zewnątrz

Aktywne uczestnictwo rodziców w życiu instytucji

Standardy 17.1–17.4 rozwijają obszar współpracy z rodzicami, kładąc nacisk na partnerskie współdecydowanie, aktywne uczestnictwo rodziców w życiu instytucji, tworzenie przestrzeni do wymiany informacji oraz jasne zasady obecności rodziców na terenie placówki.

Zgodnie ze Standardem 17.1 instytucja opieki posiada spisaną listę spraw, w których decyzje są konsultowane z rodzicami (lub radą rodziców, jeśli została powołana) oraz spraw, które podejmowane są wspólnie z rodzicami. Zakres ten jest znany rodzicom i może stanowić element dokumentu regulującego współpracę z rodziną, np. „Zasad współpracy z rodzicami”. Jasne określenie obszarów konsultacji i współdecydowania porządkuje relacje, zapobiega nieporozumieniom i wzmacnia poczucie realnego wpływu rodziców na funkcjonowanie instytucji.

Standard 17.2 zakłada aktywne włączanie rodziców w życie instytucji opieki. Placówka określa co najmniej trzy formy uczestnictwa rodziców, które są im znane i dostępne. Mogą one obejmować m.in. udział w zajęciach otwartych, współorganizowanie wydarzeń i uroczystości, dzielenie się swoimi pasjami lub umiejętnościami, pomoc organizacyjną czy udział w podejmowaniu decyzji dotyczących ważnych spraw instytucji. Istotne jest, aby formy zaangażowania były zróżnicowane i dostosowane do możliwości rodziców, a zasady ich realizacji jasno określone.

Zgodnie ze Standardem 17.3 instytucja opieki zapewnia rodzicom przestrzeń do wymiany informacji między sobą. Może ona mieć formę tablicy ogłoszeń, skrzynki informacyjnej, wirtualnej tablicy lub narzędzia elektronicznego. Takie rozwiązanie sprzyja integracji środowiska rodziców i wspiera budowanie społeczności wokół instytucji.

Standard 17.4 dotyczy zasad przebywania rodziców na terenie instytucji opieki. Zasady te są opisane w dokumentach regulujących współpracę z rodzicami i obejmują poruszanie się w pomieszczeniach oraz na terenie zewnętrznym, np. w ogrodzie. Powinny one być sformułowane w duchu szacunku i otwartości, umożliwiając rodzicom obserwację zajęć i obecność w przestrzeni placówki, przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa dzieci oraz sprawnej organizacji pracy.

Standard 18: Tworzenie warunków umożliwiających rodzicom podnoszenie kompetencji rodzicielskich

Standard 18.1 Instytucja opieki udostępnia rodzicom materiały edukacyjne w zakresie wychowania dzieci bez przemocy oraz ochrony ich przed przemocą i wykorzystywaniem
Standard 18.2 Instytucja opieki udostępnia rodzicom materiały informacyjne dotyczące standardów ochrony małoletnich
Standard 18.3 Instytucja opieki wspiera rodziców w nawiązaniu kontaktów ze specjalistami spoza placówki
Standard 18.4 Instytucja opieki udostępnia rodzicom inne niż wskazane powyżej materiały dotyczące różnych aspektów rozwoju dzieci

Wspieranie rodziców poprzez materiały edukacyjne i dostęp do specjalistów

Standardy 18.1–18.4 podkreślają rolę instytucji opieki jako źródła rzetelnej wiedzy, wsparcia wychowawczego oraz punktu orientacyjnego dla rodziców w obszarze bezpieczeństwa, ochrony dzieci i ich harmonijnego rozwoju. Działania w tym zakresie powinny być zaplanowane i spójne, a zasady udostępniania materiałów warto opisać w dokumencie regulującym współpracę z rodzicami, np. „Zasadach współpracy z rodzicami”.

Zgodnie ze Standardem 18.1 instytucja opieki udostępnia rodzicom materiały edukacyjne dotyczące wychowania dzieci bez przemocy oraz ochrony ich przed przemocą i wykorzystywaniem. Działania te mają charakter profilaktyczny i służą podnoszeniu świadomości rodziców w zakresie bezpiecznych i pozytywnych metod wychowawczych. Mogą one obejmować udostępnianie materiałów edukacyjnych, organizowanie spotkań lub warsztatów oraz modelowanie właściwych postaw w codziennej pracy z dziećmi. Przekazywanie wiedzy w tym obszarze stanowi istotny element budowania bezpieczeństwa dzieci zarówno w instytucji, jak i w środowisku rodzinnym.

Standard 18.2 dotyczy udostępniania rodzicom informacji na temat standardów ochrony małoletnich. Materiały te mogą mieć formę papierową lub elektroniczną i powinny być łatwo dostępne dla rodziców. Dobrą praktyką jest korzystanie ze sprawdzonych, rekomendowanych źródeł, co zwiększa przejrzystość działań instytucji oraz wzmacnia zaufanie rodziców w obszarze ochrony dzieci.

Zgodnie ze Standardem 18.3 instytucja opieki wspiera rodziców w dostępie do specjalistów spoza placówki, szczególnie w sytuacjach wymagających dodatkowej pomocy lub interwencji. Obejmuje to gromadzenie i udostępnianie informacji o dostępnych formach wsparcia oraz wskazanie osoby w instytucji, do której rodzice mogą zwrócić się po pomoc lub informacje. Takie działania wzmacniają relację opartą na zaufaniu i poczuciu bezpieczeństwa.

Standard 18.4 zakłada udostępnianie rodzicom innych materiałów edukacyjnych dotyczących rozwoju dziecka, dostosowanych do ich potrzeb i zgłaszanych trudności. Tematyka materiałów może dotyczyć m.in. zdrowia, żywienia, aktywności fizycznej, rozwoju emocjonalnego i społecznego czy relacji rodzinnych. W instytucji powinna być wyznaczona osoba odpowiedzialna za dobór i weryfikację materiałów, tak aby były one zgodne z wartościami placówki, oparte na rzetelnych źródłach oraz przedstawione w przystępnej i zrozumiałej formie.

Podsumowanie

Standardy 16–18 określają spójne zasady współpracy instytucji opieki z rodzicami dzieci do lat 3, oparte na partnerstwie, zaufaniu i systematycznej komunikacji. Ich celem jest stworzenie bezpiecznego i wspierającego środowiska rozwoju dziecka. Standard 16 porządkuje komunikację, konsultowanie działań i uwzględnianie głosu rodziców w ewaluacji pracy placówki. Standard 17 wzmacnia aktywne uczestnictwo rodziców w życiu instytucji, a Standard 18 uzupełnia współpracę o wsparcie edukacyjne i dostęp do specjalistów.

Łączne wdrożenie tych standardów sprawia, że współpraca z rodzicami staje się stałym i świadomie realizowanym elementem jakości opieki nad dziećmi do lat 3.