Emocje dzieci. Odpowiadamy na Wasze pytania!

4 sierpnia 2020
Porady i wskazówki

Podczas ostatniego webinaru "Rozwijanie inteligencji emocjonalnej" padło wiele pytań, dotyczących tego, jak radzić sobie z różnymi emocjami dzieci. Nasz gość - Monika Sobkowiak, specjalnie dla Was odpowiada na kilka z nich!

Jak pomóc dziecku, które gryzie inne dzieci? Zachowania powtarzają się prawie każdego dnia po kilka razy.

Zaczęłabym od przyjrzenia się w jakiej sytuacji się to przytrafia. Czy jako próba ochrony (np. jeśli dziecku została zabrana zabawka), czy jako "akt walki" (próba zdobycia czegoś); może nieregularnie (jako brak umiejętności zakomunikowania swoich potrzeb).

To gryzienie jest po coś. Trzeba znaleźć przyczynę i spróbować znaleźć zachowanie zastępcze, np. alternatywnie zamiast szczypania zaciśnięcie pięści, zamiast gryzienia krótki komunikat "daj".

Doraźnie, najlepiej asystować dziecku przez jakiś czas i w sytuacji próby gryzienia dać prosty komunikat "Stop, tak nie wolno, (np.) zapytaj kolegę czy podzieli się zabawką".

Co zrobić gdy mamy dziecko 6-letnie, które jest " mądrzejsze" od pani? Robi, co chce i nie słucha?

Myślę, że chodzi o dziecko, które podważa słowa nauczyciela i nie dostosowuje się do poleceń. Generalnie, podważanie autorytetów, pomimo tego, że bywa frustrujące dla dorosłego, to często cecha dzieci inteligentnych i twórczych. Warto w pracy z takim dzieckiem argumentować (uzasadniać działanie, pokazywać korzyści) i budować w dziecku przekonanie, że oferowane działanie ma sens.

Tam, gdzie się da, warto dać prawo wyboru, np. pozwolić zdecydować dziecku czy np. wykona pracę plastyczną czy nie, itp. Bunt ustaje, gdy nie z czym walczyć. Jednak, wyobrażam sobie sytuacje, w których nie jest to możliwe. Może pomóc:

  • odwołanie do zasad grupy, do rutyny;
  • alternatywy (dziecko wybiera jedną z trzech opcji) lub alternatywa + propozycja dziecka;
  • umowa: jeśli dziecko nie chce brać udziału w zajęciach, ma prawo siedzieć z boku, ale nie jest to czas na zabawę dowolną dziecka (zostaje obserwatorem, który najpewniej dołączy do aktywności, zainteresowany jej przebiegiem).
  • jeśli "nie słuchanie" dotyczy kwestii bezpieczeństwa dziecka lub innych: 1. prośba o zmianę zachowania 2. wyjaśnienie przyczyny 3. wskazanie konsekwencji;
  • jeśli sytuacja na to pozwala i równocześnie zmusza do tego (np. dziecko, które ucieka na placu zabaw, gdy musimy już wrócić do przedszkola) warto: 1. odprowadzić pozostałe dzieci do przedszkola, korzystając z pomocy innego nauczyciela, powiedzieć dziecku, że jego zachowanie ma konsekwencje: tyle czasu, ile czekamy na dziecko, tyle czasu dziecko będzie czekało, np. na zabawę dowolną po obiedzie/ na zabawę na placu zabaw przy poobiednim wyjściu. W pierwszych chwilach dziecko nie zrozumie tej realcji, jednak po kilku razach powiąże dwie sytuacje i zacznie dołączać do grupy we wskazanym czasie.
  • jeśli jednak odmowa dotyczy rzeczy 'błahych", tam gdzie się da, warto dać prawo wyboru, z tym, że wybór raczej balansuje na osi "udział/brak udziału w czymś", a nie "udział/inna zabawa wybrana przez dziecko".

Co zrobić w sytuacji, gdy dziecko ma iść do grupy wyżej od września, a nie jest gotowe? Każde zadanie robi byle jak, byle szybciej. Nie stara się, nie umie się skupić na jednym zadaniu, tylko zabawa ciągle w głowie. A rodzice wolą by szedł do grupy wyżej, pomimo tego że tam będzie więcej zadań, z którymi sobie nie radzi.

Myślę, że w takiej sytuacji manifestuje się brak umiejętności koncentracji, ulotność uwagi, brak wewnętrznej motywacji do wykonywania zadania. Dziecko wypracowała postawę wykonania zadania jako jedynej drogi do dojścia do ciekawej zabawy. W związku z tym, warto skupić się na przyczynie. Rozwijać koncentrację i motywację można oferując zabawy atrakcyjne dla dziecka, zajęcia grupowe na poziomie dostosowanym do dziecka (może są zbyt łatwe, może są zbyt trudne). Generalnie, zabawa będzie zawsze bezkonkurencyjna i na etapie przedszkolnym raczej nie ma jeszcze mowy o chęci do samorozwoju.

Raczej - aktywność dziecka jest wzmożona wtedy - kiedy działanie jest atrakcyjne, ciekawe, więc w gruncie rzeczy, należy zastanowić się, czemu to co obiektywnie ciekawe i atrakcyjne dla innych, nie jest aktrakcyjne dla tego konkretnego dziecka. Może - to, co oferuje się dziecku jest zbyt trudne, może zbyt łatwe, może zbyt odległe od doświadczeń dziecka. Warto szukać tego, co zwyczajnie dziecko zachęci.

Można:

  • zaproponować mu zrealizowanie np. 1 z 3 aktywności, podkreślając jednak, żeby były wykonane starannie lub np. części każdej z 3 aktywności - być może ilość przeraża dziecko, które najzwyczajniej czegoś nie lubi;
  • można posiłkować się odgórną zasadą, np. "Najbliższe 15 minut to czas na wykonanie tego zadania" - to znaczy, kto zrobi zadanie szybciej, wcale nie rusza do zabawy. Czeka, aż zadanie skończą inni, wykonuje dodatkowe zadania, itp. W ten sposób dziecko "nie ma się do czego spieszyć" i przestaje traktować wykonanie zadania jako środek do osiągnięcia zabawy.

Dziecku pomoże doświadczenie sukcesu, dostosowania wymagań do jego poziomu, brak przymusu (ale alternatywa to wykonaj albo czekaj aż inni wykonają swoje zadanie, a nie wykonaj albo pobaw się), zmiana zasady: z "kto skończy, ten idzie się bawić", na "przez najbliższe 15 min wszyscy pracujemy nad zadaniem. Jeśli ktoś skończy wcześniej, pokażę co jeszcze można zrobić. Jeśli ktoś potrzebuje pracować dłużej - będzie mógł zostać dłużej". Mniej-więcej. Staram się wyobrazić sobie hipotetyczną sytuację.

A na koniec warto pamiętać, że wszystko co dzieje się w przedszkolu powinno mieć konwencje zabawową, a nie przymusową/zadaniową.

Wypróbuj inso bezpłatnie,
przez 14 dni
Zacznij już dziś
Monika Sobkowiak
Nauczycielka wychowania przedszkolnego i neurologopeda z Wrocławia, autorka poradników dla rodziców i nauczycieli oraz licznych artykułów i gier edukacyjnych. Nastawiona na ciągłe poszukiwanie kreatywnych rozwiązań edukacyjnych i rozwijanie twórczego myślenia u dzieci w wieku przedszkolnym. Autorka bloga https://panimonia.pl, któremu w mediach społecznościowych zaufało ponad 50 tysięcy rodziców i nauczycieli.
Najnowsze w tej kategorii
Inso - dziecinnie proste zarządzanie przedszkolem i żłobkiem
Przekonaj się jak inni, że Twoja praca z pomocą systemu Inso będzie o wiele prostsza.
Korzystaj za darmo